BASO MANUNJUAKAN BUDI
Oleh Hasanuddin Hasanuddin
Pantun adolah karya sastra Minangkabau nan utamo. Pasan jo pituah tamasuak suruahan jo larangan acok disampaikan malalui pantun. Pantun tadiri dari 2-12 barih. Tapi, nan lazim, pantun 4 barih. Saparo dari jumlah barih disabuik sampiran, saparo lai adolah isi.
Sasuai jo filosofi urang Minangkabau nan manjadikan alam kaguru, sampiran pantun biasonyo manggambarkan atau mancuritokan tantang alam. Pantun dasa nan utamo Minangkabau adolah sabagai barikuik.
Nan kuriak iyolah kundi
Nan sirah iyolah sago
Nan baiak iyolah budi
Nan endah iyolah baso
Caliaklah gambar di ateh:
Itu adolah “Kundi”, warnanyo sirah bacampua jo itam atau warna lain, itu nan disabuik “kuriak”. Samantaro gambar nan di bawah adolah “Sago”, warnanyo sirah salalu, indak ado campurn warna lain salain sirah.
Sampiran pantun adolah:
Nan kuriak iyolah Kundi
Nan sirah iyolah Sago.
Isi pantun adolah:
Nan baiak iyolah budi
Nan endah iyolah baso
Makna pantun:
Ukuran baiak sasaurang adolah “budi”nyo. Budi nan elok tun tampak pado ‘baso”nyo. “Baso” adolah bahaso tamasuak perilaku. Biasokanlah babaso nan endah (kato-kato nan elok) karano itu manunjuakkan kabaikan budi. Urang nan acok babaso buruak (kato-kato kasa) manunjuakkan budi nan buruak